Eerste Kersfees alleen

Marlene Malan – Navorsing, programontwikkeling en opleiding: Solidariteit Helpende Hand

Oor ʼn paar dae is dit Kersfees. Sommige van ons het een of meer geliefdes in 2021 aan die dood afgestaan en is nog besig om deur die rouproses te gaan. Skielik ervaar jy ʼn benoudheid om jou hart wanneer jy besef dit gaan die eerste Kersfees sonder dié geliefde(s) wees. Jy vra jouself die vraag af: Hoe op aarde gaan ek hierdeur kom?

Covid, wat tans weer soos ʼn verwoestende brander oor ons breek, het vanjaar ook in ons gesin se midde sy nes kom maak. Met die skryf van hierdie rubriek, word ek oorweldig met foto’s wat die afgelope week deur die kinders van my geliefde man aangestuur word. Verlede jaar hierdie tyd het hy sy 89-jarige moeder gehelp om die Kersboom op die familieplaas te versier, want ouma Bettie het demensie en het nie meer die breinkrag of selfvertroue om die Kersboom alleen te versier nie. Die vooruitsig na hierdie Kersfees lyk nou somber en stroef, want vier maande nadat my geliefde man ouma Bettie met die Kersboom versiering gehelp het, is hy skielik in die nag weggeruk. Niemand voel lus om die versiering van die Kersboom hierdie jaar op hulle te neem nie, want die herinnering van die man wat in die foto’s is, lê nog te vlak. Ouma Bettie se toestand, asook die skok om haar seun aan die dood af te staan, het ook sy tol geëis en het die demensie proses versnel. Hierdie seer wat my en my gesin getref het, is die storie van duisende gesinne wat verlede jaar hierdie tyd na ʼn Kersfees uitgesien het en vanjaar dié tyd die hartseer beleef.

Kersfees is net soos verjaarsdae en huweliksherdenkings – ʼn tyd wat intense emosies meebring as ʼn geliefde gesterf het. Dit is asof Kersfees hierdie alleenheid, hartseer en gemis onderstreep. Dit is daarom nodig om emosioneel voorbereid te wees vir Kersfees – en Kersdag in besonder – om later te kan terugkyk en te weet: Alhoewel dit ons eerste Kersfees sonder ons geliefde was, was dit ook ʼn mooi en goeie dag, en ons het steeds die goedheid van die Here op hierdie dag ervaar.

Dit is belangrik om in hierdie tyd van die jaar as ʼn familie proaktief hieroor te dink en verrigtinge te beplan. ʼn Paar riglyne kan waardevol wees. Beplan saam hoe die dag sal uitspeel met herinneringe ter ere van die geliefde, maar sorg ook dat die dag vreugde, vrede en dankbaarheid insluit. Riglyne vir die eerste Kersfees sonder ʼn geliefde:

  1. Verwag dit gaan ʼn moeilike dag wees en dat jy verskeie emosies gaan beleef.
  2. Beplan saam met jou familie hoe julle die dag gaan inrig, sodat die emosies julle nie skielik oorval nie. As ʼn mens die dag beplan, kan jy wanneer die tyd aanbreek, net die program volg. ʼn Mens kan beplan om die oggend ʼn Kersdiens by te woon, daarna die graf of gedenkmuur te besoek en blomme daar te plaas. Daar kan ʼn spesiale plekkie in die huis ingeruim word waar ʼn foto geplaas word. Daardeur erken ons dat hy/sy ʼn wesenlike deel van ons lewens gevorm het. Iets persoonliks van die geliefde persoon, soos ʼn hoed, knipmes of sakdoek, kan deel van die gedenk tafel vorm. Selfs familiefoto’s van mooi herinneringe waarvan die geliefde deel was, kan uitgestal word.
  3. ʼn Spesifieke tyd in die dag kan beplan word waar herinneringe oor die geliefde persoon met mekaar gedeel word, al kan dit baie emosioneel wees. Emosies is nie sleg, negatief of skadelik nie, maar normaal.
  4. ʼn Boom of mooi struik kan selfs op die dag geplant word ter herinnering aan die persoon.
  5. Kies mooi musiek waarvan die persoon gehou het, en speel dit tussendeur die Kersliedere van die dag.
  6. Stel helium ballonne by die geleentheid beskikbaar, waar elkeen ʼn boodskappie aan die geliefde kan skryf. Heg die boodskappe met toutjies aan die ballonne vas, en laat die ballonne in die lug vry.

Dit bly egter belangrik dat die gesin meer doen as om die hele dag net aan hartseer toe te wy. Ons kan nie net op ʼn hopie sit en treur nie, al voel dit soms ons wil. Daar moet ook iets van hoop en “vooruitgang met die lewe” tot sy reg kom. Geniet ʼn Kersete saam met geliefdes, want julle het mekaar nog. Die beginsel wat hieragter lê is dat ons op Kersdag ten volle erkenning aan ons geliefdes en hartseer gee, maar nie net dit te doen nie.

Dit is belangrik om na die dood van die geliefde met roetine en tradisies voort te gaan, want ons lewe nog, en in die voortsetting van tradisies eer ons ook die nagedagtenis van ons geliefde. Daar mag ook selfs tradisies verander. Ons mag kies om sekere dinge weg te laat, by te voeg, of net “anders” te doen. Die gesinsamestelling het nou verander, en daarom mag ons aanpassings maak, byvoorbeeld Ouboet gaan nou in sy pa se plek by ons Kersvader speel.

Mag elkeen vir wie dit ʼn eerste Kersfees sonder ʼn geliefde gaan wees, die krag en troos in ons Almagtige Vader vind om wel terug te kan kyk op Kersdag en vrede te ervaar. My wense vir elkeen is dat dit ʼn mooi dag sal wees, en dat jy ook deur die krag van die Here die nuwe jaar ingaan, want soos Paulus in 2 Korintiërs 12:9 skryf: “Sy genade is vir jou genoeg. My krag kom juis tot volle werking wanneer jy swak is.”