Groepsdruk is ’n normale deel van grootword en iets waarmee byna alle kinders op een of ander tyd te doen kry. Van kleins af leer kinders dat hulle deel is van groepe – by die skool, in sportspanne, tussen vriende en selfs aanlyn. Die behoefte om in te pas en aanvaar te word, speel ’n groot rol in hoe kinders optree en keuses maak. Alhoewel groepsdruk soms positief kan wees, kan dit egter kinders beïnvloed om dinge te doen wat nie in hulle beste belang is nie.
In sy eenvoudigste vorm beteken groepsdruk dat ’n kind voel hy of sy moet optree op ’n sekere manier omdat ander dit doen of dit van hom of haar verwag. Dit is nie altyd openlik of dreigend nie; dikwels is dit subtiel en onuitgesproke. ’n Kind kan byvoorbeeld voel dat hy moet saamlag, saamdoen of saamstem net om deel van die groep te bly. Hierdie tipe druk kan goed of sleg wees, afhangende van wat die groep aanmoedig.
Positiewe groepsdruk kan kinders help om goeie keuses te maak. Wanneer vriende mekaar motiveer om harder te werk, deel te neem aan gesonde aktiwiteite of vriendelik teenoor ander op te tree, kan dit ’n waardevolle invloed hê. Sulke ervarings help kinders om vaardighede aan te leer, selfvertroue te bou en te leer hoe om deel te wees van ’n ondersteunende gemeenskap. In hierdie gevalle versterk groepsdruk positiewe gedrag en groei.
Aan die ander kant kan negatiewe groepsdruk kinders laat voel dat hulle iets móét doen wat nie reg voel nie. Dit kan wissel van boeliegedrag en uitsluiting tot gevaarlike of onverantwoordelike keuses. Baie kinders swig onder hierdie druk, nie omdat hulle dit wil doen nie, maar omdat hulle bang is om uitgestoot of uitgelag te word. Die vrees om alleen te wees of vriende te verloor, kan baie sterker voel as die innerlike stem wat sê iets is verkeerd.
Kinders is veral vatbaar vir groepsdruk omdat hulle nog besig is om hul identiteit te vorm. Hulle leer wie hulle is, wat hulle glo en waar hulle inpas. In hierdie proses kyk hulle natuurlik na ander vir leiding en bevestiging. As ’n kind onseker is oor hom- of haarself, of sukkel met selfvertroue, word dit selfs moeiliker om teen die groep in te gaan. Daarom is dit nie ’n teken van swak karakter wanneer ’n kind onder groepsdruk swig nie, maar eerder ’n teken dat hulle nog leer.
Ouers speel ’n belangrike rol daarin om kinders te help om groepsdruk beter te hanteer. Een van die sterkste beskermende faktore is ’n kind se selfvertroue. Wanneer kinders by die huis voel hulle word aanvaar en waardeer net soos hulle is, raak hulle minder afhanklik van ander se goedkeuring. Oop, eerlike kommunikasie is net so belangrik. Kinders moet weet dat hulle met hul ouers kan praat oor moeilike situasies sonder vrees vir kritiek of straf.
Dit help ook wanneer ouers vooraf oor groepsdruk praat, nog voordat dit ’n probleem word. Deur alledaagse situasies te gebruik om oor keuses en gevolge te gesels, leer kinders om groepsdruk raak te sien wanneer dit gebeur. Praktiese vaardighede, soos hoe om beleefd maar ferm “nee” te sê, kan kinders bemagtig om by hul eie waardes te bly. Net so is dit waardevol om kinders aan te moedig om vriende te kies wat hulle respekteer en ondersteun.
Uiteindelik kan groepsdruk nie heeltemal vermy word nie, maar kinders hoef dit ook nie weerloos te trotseer nie. Met die regte leiding, ondersteuning en gesprekke kan ouers hul kinders help om sterker, meer selfversekerd en meer onafhanklik te word in hul keuses. ’n Kind wat weet wie hy of sy is, sal makliker die moed hê om soms anders te wees – selfs wanneer die groep druk uitoefen.